Logo 't Oude Slot
Home > Arrangementen > Onderwijspakketten > Leskist Middeleeuwse Stad

Vanaf groep 7 en het Voortgezet Onderwijs: leskist 'De Middeleeuwse stad'

Bron: Omroep Dommelland, Hans van Liempt

In de klas wordt een middeleeuws landschap uitgerold in de vorm van een vloerkleed. Waar zouden de boeren het land gaan bewerken? Wat is de beste handelsplek? Op welke plaatsen wilden de mensen graag wonen? Hoe ontstond een stad? Met behulp van een kasteel, boerderijen, huisjes, een klooster en een stadhuis krijgt de middeleeuwse stad langzaam maar zeker vorm. Daarna onderzoeken de leerlingen in kleine groepjes het leven in de middeleeuwse stad aan de hand van historische bronnen.

De kinderen gaan aan de slag met een rekenopdracht met middeleeuwse munten en een boodschappenlijst, het bedenken van een klucht voor het volgende carnaval, het bestuderen van een stadszegel en het uitvoeren van monnikenwerk: schrijven op echt perkament. In de opdrachten worden verschillende thema’s over het leven in de middeleeuwse stad behandeld die ook in de reguliere lesmethodes aan bod komen, zoals: de markt, feest, bestuur en rechtspraak, eten, wonen, kleding, geloof, boerenleven en oorlog. Welk lot wacht je als boer, burger, geestelijke of edelman? Dit ontdekken de leerlingen tijdens het standenspel. Elke keer blijkt de edelman te winnen...

Leergebied

Geschiedenis, aardrijkskunde, taal, tekenen, rekenen, handvaardigheid

Leerdoelen

Leerlingen leren aan de hand van diverse bronnen en voorwerpen over het ontstaan van en het leven in de middeleeuwse stad.

Leerlingen leren, mede door het werken met oude en nieuwe kaarten, dat de geschiedenis van de stad nog overal te vinden en te herkennen is.

Tijdsbeslag

Naar keuze. Van drie lesuren tot een projectweek. Het project is leerstofvervangend.

Plaats van uitvoering

Klas.

Lesmateriaal

Kant-en-klaar lespakket met:

·         Docentenhandleiding

·         Vloerkleed met houten huisjes

·         Bronnenmateriaal en opdrachten 

·         Middeleeuwse voorwerpen

·         Standenspel (5 spelborden per klas)

 

Het project begint met het bouwen van een middeleeuwse stad. De leerlingen leggen aan de hand van beschrijvingen en vragen van de leerkracht een stadsmuur, huizen, boerderijen en een raadhuis op een vloerkleed. Het vloerkleed is bedrukt met een landschap met een rivier, bos en velden. De leerlingen bekijken samen wat de beste plek is voor een nederzetting, een boerenbedrijf en een handelspost. Nadat de hele groep tevreden is over de opzet, vergelijken zij hun stad met de historische kaart van 's-Hertogenbosch van Jacob van Deventer. Bij de leskist is ook de dvd De middeleeuwen van SchoolTV toegevoegd. Deze dvd kan ingezet worden als voorbereiding of als kijkopdracht tussen de opdrachtkaarten. Met behulp van de opdrachtkaarten onderzoeken de leerlingen in tweetallen een middeleeuwse bron uit de leskist. Het project wordt afgesloten met het standenspel en de presentaties van de leerlingen.

Het onderzoek van bronnen zoals (replica's van) historische voorwerpen en documenten, historische kaarten, munten en afbeeldingen vormt de kern van het project. Aan de hand van zintuiglijke waarnemingen (kijken, luisteren, voelen, ruiken) bedenken de leerlingen samen wat de voorwerpen uit de kist voorstellen, waarvoor ze worden gebruikt, wat de herkomst en de waarde ervan is en wat ze vertellen over de middeleeuwen. Al onderzoekend en werkend met de voorwerpen en de documenten komen de leerlingen in aanraking met de geschiedenis en het erfgoed van hun eigen omgeving. Door de manier van werken, zoals zelfstandig een leskaart doorlopen, vragen beantwoorden én creatieve oplossingen bedenken, rekenen, tekenen en toneelspelen, krijgen de leerlingen een breed beeld van de middeleeuwen. Doordat de tweetallen hun ontdekkingen aan de rest van de groep presenteren, komen alle leerlingen in korte tijd heel veel te weten over dit tijdvak. In de handleiding staan suggesties voor de indeling van het project. Dit is een handreiking voor de leerkracht.

Cultureel erfgoed
In de leskist zitten zowel ‘gewone’ als bijzondere erfgoedvoorwerpen. Het aardige van deze voorwerpen is dat ze, bijzonder of gewoon, altijd ongeveer dezelfde vragen oproepen. Het is bovendien zo, dat die vragen zowel door conservatoren en museumbezoekers als door leerlingen

worden gesteld: wat is dit, waar is het voor, waar wordt het voor gebruikt, waar komt het vandaan, waarom is het wel of niet kapot, vind ik het mooi of lelijk, waarom wordt het bewaard? Hoe deskundiger kijkers zijn, hoe meer verbanden ze kunnen leggen en hoe meer ze de verkregen informatie kunnen verankeren.

In het project wordt een koppeling gemaakt tussen taalactiviteiten en (erfgoed)voorwerpen. Door het telkens bevragen en onderzoeken van een voorwerp leren leerlingen gericht te kijken en worden ze getraind in een bepaalde manier van kijken. Een techniek die ook bruikbaar is bij het bezichtigen van cultureel erfgoed buiten de (school)deur. Onder cultureel erfgoed wordt verstaan ‘datgene wat in tastbare zin is overgebleven uit het verleden en wat de samenleving als collectief van belang vindt om te behouden’. Het gaat daarbij om:

  • gebouwen en/of objecten in de bebouwde omgeving;
  • de vormgeving van het landschap of de inrichting van de ruimte;
  • voorwerpen van kunst en cultuur, van wetenschap, techniek en geschiedenis, die bewaard worden door musea, oudheidkamers en universiteiten;
  • foto’s en films;
  • originele documenten in archieven;
  • sporen van een verleden, onzichtbaar voor het blote oog, verborgen onder de grond;
  • verhalen (oral history), tradities en folklore.

Aansluiting bij de kerndoelen en methodes wereldverkenning
Het project De Middeleeuwse Stad sluit aan bij kerndoelen uit het leergebied taal, rekenen en oriëntatie op jezelf en de wereld en kunstzinnige oriëntatie.

De stof van het project De Middeleeuwse Stad sluit aan bij de stof van de tijdvakken Monniken en Ridders en Steden en Staten. Het is raadzaam om de stof van uw methode aan te laten sluiten bij de leskist. U kunt er voor kiezen om naderhand de methode door te werken (en bepaalde stof te schrappen die al bij de leskist is behandeld) of de leskist als extra na de behandelde stof uit de methode te doen.

Opzet van het project
De totale tijdsinvestering hangt af van de keuze van organisatie en ligt tussen de 140 minuten (korte versie arrangement 2) en 350 minuten (uitgebreide versie arrangement 1). De introductie van het project gebeurt door middel van het klassikaal inrichten van de stad op het vloerkleed. Daarna werken de leerlingen in tweetallen met een leskaart aan drie opdrachten. Als afronding presenteren de tweetallen hun bevindingen aan de rest van de groep. Op de verschillende manieren van werken met de leskaarten wordt later in dit hoofdstuk dieper ingegaan.

Tijdsinvestering
Het project bestaat uit zes onderdelen.

1. Introductie met het vloerkleed

40 minuten

2. Dvd Middeleeuwen Schooltv

3x 15 minuten

3. Werken aan de themakaart

Leerlingopdracht

Gezelopdracht

Meesterproef

 

20 minuten

30 minuten

30 minuten

4. Presentaties aan de klas

 

15 minuten voorbereiding

5 minuten per groep

5. Het standenspel

60 minuten

  

Beschikbaarheid en kosten
De kosten voor de leskist bedragen € 50,00 huur voor een periode van drie weken. In deze periode kunnen diverse groepen gebruik maken van de leskist. Tevens vragen wij een borg á € 50,00 welke na het retour bezorgen van de leskist in goede staat weer worden meegegeven.

Info/reserveringen

Voor reserveringen en informatie kunt u terecht bij  karlijn.koenen@museumoudeslot.nl