Logo 't Oude Slot
Agenda > Agenda Exposities En Activiteiten > Exposities Museum 2017 > HET UNIVERSUM OP DE KORREL door Jan Dams t/m 5 november

In het ‘Universum op de korrel’ staat werk van de Veldhovense beeldeend kunstenaar / vormgever Jan Dams centraal. Zijn werk is nog tot en met 3 december bij ons te zien.

‘Alles loopt altijd uit de hand bij Dams …’
Volgens Dams loopt het bij hem altijd op allerlei manieren uit de hand: “Sowieso omdat ambacht en handwerk, tijd en aandacht altijd aanwezig zijn in mijn werk.  Ook omdat ik niet te vangen lijk in een discipline; ik lijk niet te kunnen kiezen, alles te willen doen, maar dat is onderdeel van mijn werk. Het werk ontstaat als vanzelf, associatief, in gesprek met het werk zelf. Als een automatisch schrift dienen ook de vorm en materiaalkeuze zichzelf aan. Wat ik maak en waarover het gaat is voor mezelf ook een ontdekkingsreis. Vandaar ook dat titels veelal uit de hand lopen, korte verhalen worden.”


Kritische blik in zwart wit
Na 20 jaar eindeloos vrij werk, besloot hij dat het ook anders moest kunnen. Sneller, efficiënter en meer tot de kern. Eenvoudiger. Het gemaakte werk in de afgelopen jaren was al een universum op zichzelf geworden; met terugkerende verhalen en personages. Hij had kunnen besluiten een boekje te maken, een retrospectief om samen te vatten waar hij nu stond en hoe hij daar was gekomen. Dams besloot echter dat het interessanter was om een retrospectief te maken met nieuw werk. Hij stelde zichzelf de opdracht kritisch te kijken naar zijn eigen werk vanuit een nieuw perspectief. Te onderzoeken waar het nu eigenlijk om ging en daar helderheid in te scheppen. Omdat hij zijn eigen valkuilen kende stelde hij een aantal regels op om zuiver en tot de kern te blijven. Het moest onverbiddelijk in zwart/wit en op klein formaat. Hij koos voor linosnede. Waarom? Hij had dit nog nooit gedaan. En natuurlijk liep ook dit, althans volgens Dams, weer uit de hand.

Wat is een linosnede?
De linosnede of linoleumsnede is een hoogdruktechniek, waarbij een afbeelding in spiegelbeeld wordt uitgesneden uit een stuk linoleum. Daarna wordt met een roller speciale drukinkt op de achtergebleven hoge delen aangebracht. Vervolgens wordt er een vel meestal vrij dun papier op het linoleum gelegd, dat met een hoogdrukpers krachtig wordt aangedrukt. Kleine formaten kunnen ook handmatig met een glad voorwerp worden aangewreven, zoals een lepel. De techniek is te vergelijken met de houtsnede. Omdat het snijden in de plaat linoleum makkelijker is - het materiaal is zachter - kunnen vloeiender lijnen ontstaan, maar een linosnede is doorgaans wat grover van tekening. Daardoor is hij beter dan de houtsnede geschikt voor grotere vlakken en grote formaten. De drukvlakken zijn gladder en missen de nerftekening van het hout.

Jonge druktechniek
Linoleum is medio 19e eeuw ontwikkeld in Engeland. Erich Heckel is de eerste kunstenaar van wie een linosnede bekend is. Deze dateert uit 1903. Grote kunstenaars als Henri Matisse, Wassily Kandinsky, Maurice de Vlaminck en Gabriele Münter, maar ook door M.C. Escher en Jan Mankes, volgden. Het in de jaren twintig vernieuwde kunstonderwijs introduceerde de linosnede voor de zelfexpressie van jonge kinderen. Na WO II werd er meer geëxperimenteerd met de techniek. De schilder Wilhelm Lachnit etste linoleum, terwijl Pablo Picasso meerkleurenetsen maakte van één plaat linoleum door steeds wat materiaal weg te snijden en als laatste drukgang de contouren te drukken.